Η Τσαπουρνιά ή Προύνος η ακανθώδης (Prunus spinosa L.) | PellaNews

Η Τσαπουρνιά ή Προύνος η ακανθώδης (Prunus spinosa L.)

Κωνσταντίνος Καζαντζής1, Παναγιώτης Ξαφάκος2, Πετρούλα Κολυμπάρη3

1: ΕΛ.Γ.Ο. “ΔΗΜΗΤΡΑ”, Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων, Τμήμα Φυλλοβόλων Οπωροφόρων Δένδρων Νάουσας

2: Ειδικός Δενδροκόμος, Εθνικής Αντίστασης 71, Σκύδρα

3: Δήμος Σκύδρας, Τμήμα Τοπικής Οικονομικής Ανάπτυξης

Η Τσαπουρνιά ή Προύνος η ακανθώδης ή Αγριοδαμασκηνιά ή Ακανθόπρουνος (Prunus spinosa L., Οικογένεια: Rosaceae) είναι ένας φυλλοβόλος θάμνος ή δένδρο χωρίς καλλιεργητική αξία σήμερα, με πιθανή αξία εμπορικής χρήσης στη φαρμακευτική, τη μαγειρική και την ποτοποιία. Το είδος αυτό κατάγεται από την περιοχή που εκτείνεται από την Ευρώπη μέχρι τη Σιβηρία και στη χώρα μας απαντάται ως αυτοφυές, σε θαμνότοπους ή χαμηλά δάση της ηπειρωτικής Ελλάδας και στα νησιά του Ιονίου. Χρησιμοποιείται πολλές φορές για τη δημιουργία φυσικών φρακτών, λόγω της ακανθώδους διάταξής του (Φωτογραφία 1).

Η Τσαπουρνιά σχηματίζει φυτό ύψους 0,5-2 μέτρων, γι’ αυτό χαρακτηρίζεται ενίοτε ως θάμνος ή δένδρο, με μικρά επιμήκη αντωειδή ή λογχοειδή φύλλα, που έχουν λεπτή οδοντωτή περίμετρο. Ανθίζει τον Απρίλιο και τα άνθη της είναι εύοσμα, λευκά και μικρά και φύονται συνήθως ως μονήρη και σπανίως σε ομάδες των 2-3.

 

 

Φωτογραφία 1. Ακανθώδης διάταξη Τσαπουρνιάς.

Ο καρπός της είναι δρύπη, σφαιρικός, πολύ μικρού μεγέθους, χρώματος μωβ - κυανομελανού (όπως και του καλλιεργούμενου δαμάσκηνου) και ομοιάζει κάπως με μύρτιλλο από μακριά (Φωτογραφία 2). Ωριμάζει τον Οκτώβριο και μπορεί να μείνει ανηρτημένος στον κλάδο μέχρι τον Δεκέμβριο, ενώ η γεύση του είναι ξινή και στυφή για να καταναλωθεί με ευχαρίστηση.

Φωτογραφία 2. Καρποί Τσαπουρνιάς.

Η Τσαπουρνιά δεν έχει καλλιεργητική αξία όπως προαναφέρθηκε, εκτός και αν ελεγχθεί και επιβεβαιωθεί η εμπορική δυναμική προϊόντων με βάση τους καρπούς της, όπως χυμοί, λικέρ, κρασί (βρίσκει εκτίμηση στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης), μαρμελάδες, κ.ά. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί στη μαγειρική υπό μορφή ζελέ ή σιροπιού και μάλιστα ο πολτός από τσάπουρνα θεωρείται ιδανικός για το δέσιμο και αρωματισμό σαλτσών κρεάτων κυνηγιού.

Τομείς που μπορεί σίγουρα να αξιοποιηθεί η Τσαπουρνιά είναι η φαρμακευτική και η βοτανοθεραπευτική. Παλαιότερα χρησιμοποιούνταν τα φύλλα Τσαπουρνιάς υπό μορφή τσαγιού, με στυπτικές, τονωτικές, καθαρτικές, διουρητικές και αντιπυρετικές ιδιότητες. Οι καρποί περιέχουν κουμαρίνες, φλαβονοειδή, γλυκοσίδες, ταννίνες, μηλικό οξύ, πηκτίνες, ρητίνες, αιθέρια έλαια, βιταμίνη C και άλλες ευεργετικές ουσίες για την υγεία. Τέλος, ο χυμός από τσάπουρνα θεωρείται καθαρτικός και τονωτικός, κατάλληλος και για δίαιτες.