Η σημασία της απομόνωσης στην εφηβεία | PellaNews

Η σημασία της απομόνωσης στην εφηβεία

Γράφει η Βέχτσαλη Ευαγγελία

Είναι εύκολα παρατηρήσιμο ότι καθώς το παιδί πλησιάζει ηλικιακά στην εφηβεία, αρχίζει να επιθυμεί να περνάει περισσότερο χρόνο μόνο του. Συχνά οι γονείς διαπιστώνουν αυτή την αλλαγή βλέποντας  ότι η πόρτα του δωματίου του παιδιού τους είναι πλέον κλειστή, ενώ το μέχρι πρότινος ομιλητικό παιδάκι τους με το ζόρι λέει καμιά κουβέντα ειδικά αν το ρωτήσει κάποιος πώς είναι. Αν και σε καμία περίπτωση δεν θα θέλαμε το παιδί μας να είναι απομονωμένο βιώνοντας καταθλιπτικά συναισθήματα, πλήθος ερευνών αναδεικνύει τη σημασία που έχει η απομόνωση ως μέρος του φυσιολογικού αναπτυξιακού ταξιδιού που διανύει ο έφηβος. Είναι σημαντικό να λάβουμε υπόψη ότι η εφηβεία είναι η ηλικία κατά την οποία ο χρόνος που περνάει το παιδί με τον εαυτό του, χρησιμοποιείται με «εποικοδομητικό» τρόπο.

Ειδικότερα:

Η απομόνωση δίνει τη δυνατότητα να πειραματιστεί ο έφηβος με την αυτονομία. Μέχρι πρότινος τα παιδιά ακολουθούσαν κυρίως το πρόγραμμα των άλλων. Τώρα τους δίνεται η δυνατότητα να μάθουν οι ίδιοι να αξιοποιούν τον χρόνο τους για να διαμορφώσουν τον δικό τους προγραμματισμό. Πρόκειται για μία διαδικασία που θα τους βοηθήσει στην σταδιακή αυτονόμηση από τους γονείς τους. Έτσι, καθώς ο έφηβος είναι μόνος του, αρχίζει και «τακτοποιεί» τα συναισθήματά του και ξεκινάει να προσδιορίζει τι είναι αυτό που του αρέσει να κάνει στον ελεύθερο χρόνο του.

Η απομόνωση ενισχύει την ενδοσκόπηση. Η εφηβεία είναι η ηλικιακή περίοδος που αλλάζει όχι μόνο το σώμα του παιδιού αλλά και το μυαλό του. Ο έφηβος αρχίζει πλέον να αντιλαμβάνεται την οπτική των άλλων ανθρώπων και αποκτά περισσότερο «αφαιρετική» σκέψη, κάτι που του επιτρέπει να σκέφτεται για έννοιες όπως η ελευθερία, το πολίτευμα, τα ιδανικά, οι αξίες του πολιτισμού, η αγάπη, η ηθική κλπ. Πλέον ο έφηβος με βάση τις αλλαγές που συμβαίνουν στον εγκέφαλό του, αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι έχει και έναν «δημόσιο εαυτό», το πώς φαίνεται δηλαδή στους άλλους. Αυτό συχνά συνοδεύεται από έντονη αυτοσυνείδηση και σύγκριση των δικών του αντιλήψεων με αυτές των υπολοίπων. Το πιο συχνό παράπονο των εφήβων που συνοδεύει αυτό το βίωμά τους είναι «κανείς δεν με καταλαβαίνει!». Έτσι, η απομόνωση βοηθά τους εφήβους να αποσυρθούν από τον «κοινωνικό κόσμο» και να απορροφηθούν από την ανάγκη για ενδοσκόπηση ώστε να μπορέσουν οι ίδιοι να συνειδητοποιήσουν καλύτερα τα στοιχεία του εαυτού τους. Για παράδειγμα, μπορεί να «παίζουν» στο μυαλό τους επαναλαμβανόμενα μία συνομιλία που είχαν με έναν φίλο τους, αναλύοντας ποιος είπε τι, προκειμένου να αποφασίσουν αν τους συμφέρει να κάνουν ή όχι παρέα με το συγκεκριμένο άτομο. Για να γίνει κάτι τέτοιο είναι αναγκαία η επαφή του εφήβου με τον «εσώτερο» εαυτό του ώστε να μπορεί ο ίδιος σε πρώτη φάση να προσδιορίσει ποίος πραγματικά είναι.

Η απομόνωση ενισχύει την ανάπτυξη της ταυτότητας. Ο Erik Erikson, ένας από τους σημαντικότερους μελετητές της ανθρώπινης ανάπτυξης, προσδιόρισε την εφηβεία ως την ηλικία εκείνη στην οποία το άτομο πρέπει να διαμορφώσει την ταυτότητά του. Βγαίνοντας δηλαδή ο έφηβος από το αναπτυξιακό αυτό στάδιο θα πρέπει να μπορεί να απαντήσει στο ερώτημα ποιος είμαι. Βέβαια, πλέον τα ηλικιακά όρια έχουν διευρυνθεί κατά πολύ, μιας και η μελέτη του Erikson έγινε το 1968, όπου το τέλος της εφηβείας ήταν πιο ξεκάθαρα προσδιορισμένο ηλικιακά. Παρόλ’ αυτά, το ουσιώδες παραμένει σχετικά με το πώς απαντάει ο έφηβος στην ερώτηση ποιος είμαι, πού πηγαίνω και σε τι πιστεύω (αξίες, στόχοι, όνειρα, θρησκευτικές αντιλήψεις, σεξουαλικότητα κλπ). Αν και πρόκειται για ερωτήματα που απασχολούν τον άνθρωπο καθ’ όλη τη διάρκεια της ενήλικης ζωής του, οι βάσεις τίθενται για πρώτη φορά στην εφηβεία. Τα ερευνητικά δεδομένα μάλιστα, δείχνουν ότι οι έφηβοι που περνούν χρόνο μόνοι τους, μοιάζει να πετυχαίνουν καλύτερη «επίτευξη ταυτότητας» σε σχέση με τους εφήβους που αποφεύγουν τη μοναξιά ή που επιλέγουν να την αξιοποιήσουν απορροφημένοι στο κινητό τους.

Η απομόνωση βοηθά τους εφήβους στη συναισθηματική ρύθμιση. Οι έφηβοι μένοντας μόνοι τους δίνουν στον εαυτό τους τον χώρο και τον χρόνο να ρυθμίσουν τη διάθεσή τους. Συνήθως, όταν οι έφηβοι απομονώνονται η διάθεσή τους είναι πεσμένη. Μόλις βγουν από αυτή την κατάσταση είναι και πάλι έτοιμοι να επανασυνδεθούν με τα άτομα του περιβάλλοντός τους. Η απομόνωση δηλαδή φαίνεται να τους βοηθά στο να  ανανεωθούν συναισθηματικά, μιας και κάθε φορά που βγαίνουν από αυτή την κατάσταση δείχνουν πιο ισορροπημένοι και χαρούμενοι.

Άλλωστε αυτό δεν επιθυμεί ο κάθε γονιός;

*Ψυχολόγος

Εθν. Αντίστασης 10, Σκύδρα

23810 82930, litveh@yahoo.gr