Kατανοώντας τις διαφορές ανάμεσα στα αδέλφια | PellaNews

Kατανοώντας τις διαφορές ανάμεσα στα αδέλφια

Γράφει η Βέχτσαλη Ευαγγελία*

Οι γονείς συχνά αναρωτιούνται πώς είναι δυνατόν τα παιδιά που μεγαλώνουν στην ίδια οικογένεια να είναι τόσο διαφορετικά μεταξύ τους. Πώς γίνεται το ένα παιδί να είναι εξωστρεφές και το άλλο συνεσταλμένο; Για ποιο λόγο το ένα ως μωρό να μην δυσκόλευε τους γονείς όντας ήσυχο και εύκολο στον ύπνο, ενώ το άλλο να χρειάζεται συνεχή επίβλεψη και κανάκεμα προκειμένου να ηρεμήσει; Γιατί το ένα παιδί να αγαπά την περιπέτεια και τις αλλαγές ενώ το άλλο να απολαμβάνει την ηρεμία και να μην ενθουσιάζεται με την απόκλιση από το καθημερινό του πρόγραμμα;

Πολλοί γονείς θεωρούν ότι εφόσον το οικογενειακό περιβάλλον που προσφέρουν παραμένει το ίδιο για όλα τα παιδιά της οικογένειας, αναμένουν ότι θα τα επηρεάσει και με τον ίδιο τρόπο. Στην πραγματικότητα, η ερευνητική εργασία που έχει γίνει γύρω από το πώς καθορίζεται η συμπεριφορά με βάση τα γονίδια, μελετώντας κυρίως δίδυμα αδέλφια, έχει αποδείξει ότι οι διαφορές στην προσωπικότητα των παιδιών έχουν γενετική βάση. Τα θεμέλια του ποιοι γινόμαστε ως ενήλικες είναι εν μέρει αποτέλεσμα των γονιδίων που έχουμε κληρονομήσει.

Μιλώντας για την προσωπικότητα αναφερόμαστε στον σχετικά σταθερό χαρακτηριστικό τρόπο σκέψης, συναισθημάτων και συμπεριφοράς που είναι γενικά ο ίδιος σε ποικίλες συνθήκες και χρονικές στιγμές. Ειδικότερα, έχουν εντοπιστεί και μελετηθεί πέντε ψυχολογικά χαρακτηριστικά τα οποία απαρτίζουν την προσωπικότητα. Αυτά είναι η ευσυνειδητότητα, η δεκτικότητα, ο νευρωτισμός, το άνοιγμα σε νέες εμπειρίες και η εξωστρέφεια. Πρόκειται για χαρακτηριστικά που υπάρχουν στους ανθρώπους ανεξαρτήτως πολιτισμικού πλαισίου. Η ψυχολογική έρευνα μελετά την επιρροή που έχει στην εξέλιξη των παιδιών η ανατροφή (οικογενειακό περιβάλλον κλπ.) και η φύση (βιολογική-γενετική κατασκευή του ατόμου) προκειμένου να αναδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο μπορούν να ερμηνευτούν οι αντιθέσεις στην προσωπικότητα των παιδιών. Η έρευνα λοιπόν, εστιάστηκε στη μελέτη των διδύμων. Από τη μία των μονοζυγωτικών, οι οποίοι προέρχονται από ένα γονιμοποιημένο ωάριο που έχει διαιρεθεί στα δύο και άρα έχουν 100% ίδια γονίδια και από την άλλη, των διζυγωτικών διδύμων, οι οποίοι προέρχονται από δύο ξεχωριστά γονιμοποιημένα ωάρια και μοιράζονται το 50% των ίδιων γονιδίων, όπως δηλαδή δύο οποιαδήποτε αδέρφια. Πολλή σημαντική στον τομέα αυτό ήταν η έρευνα του Thomas Bouchard, στα τέλη του 1970, η οποία παρακολούθησε για δύο δεκαετίες μονοζυγωτικά δίδυμα τα οποία όμως δεν μεγάλωσαν από τους ίδιους γονείς, κυρίως λόγω υιοθεσίας. Βρέθηκε ότι υπάρχουν χαρακτηριστικά που μοιράζονται τα δίδυμα αδέλφια παρόλο που δεν είχαν την ίδια ανατροφή. Μερικά από αυτά ήταν η σχιζοφρένεια και η κατάθλιψη. Αντίστοιχα, μονοζυγωτικά δίδυμα που μεγάλωσαν στο ίδιο περιβάλλον έδειχναν με την ίδια συνέπεια να μοιράζονται τέτοιου τύπου ψυχολογικά χαρακτηριστικά. Αν και είναι αρκετά απλουστευτικό να πούμε ότι για κάθε γνώρισμα της συμπεριφοράς μας υπάρχει ένα συγκεκριμένο γονίδιο, η αλήθεια είναι ότι το γενετικό προφίλ του καθενός επηρεάζει τον τύπο του ανθρώπου στον οποίο θα εξελιχθεί. Αναγνωρίζοντας τον εξίσου σημαντικό ρόλο που παίζει η ανατροφή στην παραπάνω εξίσωση, πρέπει να σημειωθεί ότι τα γονιδιακά χαρακτηριστικά του καθενός ανάλογα με τη φύση τους προκαλούν συγκεκριμένες αντιδράσεις στο περιβάλλον –είτε από τους γονείς είτε από άλλους ανθρώπους. Αντίστοιχα, τα ίδια τα παιδιά δημιουργούν στο περιβάλλον τους τις συνθήκες εκείνες που ταιριάζουν καλύτερα στο γενετικό τους προφίλ. Για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να είναι «εύκολο» και να μην απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, ενώ ένα άλλο να είναι περισσότερο απαιτητικό. Οι αντιδράσεις των γονιών (αλλά και των άλλων ανθρώπων) θα είναι διαφορετικές απέναντι σε αυτά τα παιδιά και  με τον τρόπο αυτό δημιουργούνται και διαφορετικά περιβάλλοντα ανατροφής.

Παρόλο που η βιολογία παίζει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του ανθρώπου, δεν τον καθορίζει μοιραία. Το περιβάλλον επίσης έχει σημαντικό ρόλο. Η αποστέρηση ή η κακοποίηση μπορεί να επηρεάσουν με αρνητικό τρόπο τα παιδιά καθώς αυτά αναπτύσσονται. Ο τρόπος των γονέων είναι σημαντικός. Πρέπει να θυμόμαστε ότι τα παιδιά δεν είναι άμορφος πηλός που μπορεί να πάρει το σχήμα που οι γονείς επιθυμούν. Ο ρόλος των γονέων είναι να καθοδηγούν και να προσφέρουν εμπειρίες στα παιδιά. Η καλύτερη συμβουλή είναι να καθίσετε πίσω αναπαυτικά και να τα αφήσετε να ξεδιπλώσουν το δυναμικό τους, με λίγη καθοδήγηση από εσάς και πολλή αγάπη για αυτό που είναι τα παιδιά σας!

*Ψυχολόγος

Εθν. Αντίστασης 10, Σκύδρα

23810 82930, litveh@yahoo.gr