Όταν τα ψέματα βλάπτουν την οικογένεια | PellaNews

Όταν τα ψέματα βλάπτουν την οικογένεια

Πολλοί άνθρωποι κρατούν διάφορα μυστικά έχοντας καλή προαίρεση, όμως το να κρατάμε μυστικά κάποιες φορές μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, κυρίως στην οικογένειά μας. Σε μία έρευνα που διεξήχθη στο Columbia University βρέθηκε ότι κατά μέσο όρο οι άνθρωποι κρατούν περίπου 13 μυστικά, 5 εκ των οποίων δεν έχουν πει ποτέ σε κανέναν. Τα πιο σοβαρά από αυτά, είχαν σχέση με παράνομη δραστηριότητα, απιστία, οικονομικά προβλήματα, χρήση ουσιών από κάποιο μέλος της οικογένειας ή θάνατος από υπερβολική δόση. Το σημαντικό εύρημα της έρευνας αυτής ήταν ότι το να κρατάει κάποιος μυστικά συνδεόταν με μία αρνητική αίσθηση ευεξίας.
Είναι διαφορετικό να επιθυμούμε να κρατήσουμε κάποια πράγματα για τον εαυτό μας και διαφορετικό να κρατούμε ένα μυστικό στα πλαίσια της οικογένειάς μας. Σαφώς ο καθένας μας έχει την ανάγκη να διατηρεί την αυτονομία του μέσα στο οικογενειακό σύστημα, τηρώντας την ιδιωτικότητά του. Το πρόβλημα αναδύεται όταν αυτό που κρατάμε ως μυστικό από την οικογένειά μας, έχει επιπτώσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν και άλλα μέλη, όπως στις περιπτώσεις που αναφέρθηκαν στην παραπάνω έρευνα. Όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο τότε οι πυρηνικές σχέσεις μέσα στην οικογένεια δέχονται πλήγμα. Ειδικότερα, στην περίπτωση θανάτου εξαιτίας  χρήσης ουσιών,  φάνηκε ότι τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας ένιωσαν θυμό, ενοχές και απελπισία επειδή αν γνώριζαν νωρίτερα την αλήθεια θα μπορούσαν να αναλάβουν κάποια δράση προκειμένου να βοηθήσουν το μέλος της οικογένειας προτού πεθάνει χωρίς να είναι πλέον αργά. Αντίστοιχα, βρέθηκε ότι σημαντικός αριθμός ανθρώπων (13 εκατομμύρια στη συγκεκριμένη αμερικάνικη έρευνα), διατηρεί έναν κρυφό τραπεζικό λογαριασμό, για τον οποίο η υπόλοιπη οικογένεια δεν γνωρίζει τίποτα.
Σε πολλές οικογένειες, ο βασικός λόγος που κρατούνται μυστικά είναι ο φόβος ότι αν φανερωθούν οι συγκεκριμένες πληροφορίες, τα υπόλοιπα μέλη δεν θα μπορέσουν να «αντέξουν την αλήθεια». Επιπλέον, το άτομο θεωρεί ότι αν φανερώσει αυτό που κρύβει, τότε θα εισπράξει θυμό, ντροπή και ταπείνωση, με αποτέλεσμα να νιώσει αποξενωμένο  από την οικογένειά του. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, το άτομο που κρύβει κάτι από τους υπόλοιπους να αποκτά μία «δύναμη ισχύος» στις αλληλεπιδράσεις του μέσα στην οικογένεια, επηρεάζοντας τον τρόπο επικοινωνίας με τα μέλη και καταλήγοντας συχνά σε περιορισμένη συναισθηματική επικοινωνία. Συγκεκριμένα, το να κρατάμε μυστικά έχει τις εξής συνέπειες:

Καταστρέφονται οι σχέσεις. Είμαστε κοινωνικά όντα και αυτό σημαίνει ότι αισθανόμαστε ασφάλεια μέσα στις σχέσεις μας. Το να κρατάει κάποιος κάτι μυστικό, δημιουργεί συναισθήματα μοναχικότητας, λύπης, επιθετικότητας και κούρασης, με αποτέλεσμα να μην βιώνει ικανοποίηση στην οικογενειακή ζωή του.

Δημιουργείται έλλειψη εμπιστοσύνης στις σχέσεις. Το να προσπαθήσουμε να κερδίσουμε την χαμένη εμπιστοσύνη προς το πρόσωπό μας, επειδή έχουμε αποκλείσει στο παρελθόν πληροφορίες από τα άτομα της οικογένειας, είναι κάτι που αποτελεί πρόκληση. Αυτό συμβαίνει επειδή συχνά θα μας ζητάνε διαβεβαιώσεις ότι δεν υπάρχουν άλλα μυστικά από τη μεριά μας. Αυτή η ανάγκη για διαβεβαίωση δεν βοηθά στο χτίσιμο της εμπιστοσύνης, απλά κλιμακώνει ένα αίσθημα φόβου και ανησυχίας, εξαιτίας της αντικειμενικής δυσκολίας να ξεπεράσει κάποιος την καχυποψία του απέναντί μας.

Υπάρχει μία ατμόσφαιρα «ψευδούς» αντίληψης. Όταν υπάρχουν μυστικά τα οποία αποκαλύπτονται, αυτοί που δεν τα γνώριζαν αισθάνονται ότι τόσο καιρό ζούσαν στο σκοτάδι και ότι η ζωή τους ήταν ένα ψέμα. Νιώθουν μπερδεμένοι και δυσκολεύονται να αποφασίσουν ποιες πράξεις, συμπεριφορές και συναισθήματα ήταν ειλικρινή μέσα σε αυτό το πλαίσιο και τι όχι. Μάλιστα, δεν είναι σπάνιο η τήρηση μυστικών να αποτελεί χαρακτηριστικό της οικογένειας, με αποτέλεσμα να «κληροδοτείται» αυτό το μοτίβο και στις επόμενες γενιές.

Σωματικές συνέπειες. Το να κρατάει κάποιος μυστικά σημαίνει ότι κουβαλάει ένα βάρος. Αυτό δημιουργεί συναισθήματα άγχους, ενοχών, ντροπής κλπ. με αποτέλεσμα να εμφανίζονται συμπτώματα όπως πονοκέφαλοι, γαστρεντερικές διαταραχές ή προβλήματα ύπνου. Συχνά μάλιστα αυτά τα συμπτώματα οδηγούν και στη λήψη φαρμάκων προκειμένου να αντιμετωπιστούν, κάτι που κάνει το άτομο να νιώθει ακόμη μεγαλύτερη αποξένωση από την οικογένειά του.

Αν λοιπόν σκέφτεστε να μοιραστείτε με την οικογένειά σας κάποιο μυστικό, λάβετε υπόψη τα εξής:

Να είστε ευθείς. Συνειδητοποιείστε τι είναι αυτό που χρειάζεστε από τον άλλον. Θέλετε μία συμβουλή; Θέλετε απλά να σας ακούσει; Φανερώστε τόσες πληροφορίες ώστε να μην κατακλύσετε τον άλλον. Μην δίνετε απαντήσεις αν δεν γνωρίζετε την απάντηση. Για παράδειγμα, αν κάποιος είναι πολύ άρρωστος και σας ρωτήσουν «θα πεθάνει;», πείτε «ελπίζω πως όχι, αλλά ειλικρινά δεν ξέρω».

Διαλέξτε την κατάλληλη στιγμή. Μην είστε παρορμητικοί και αυθόρμητοι όταν αποκαλύπτετε κάτι μυστικό. Λάβετε υπόψη την τοποθεσία, τον χρόνο και τις συνθήκες.

Σκεφτείτε μήπως θα χρειαστείτε την παρουσία ενός τρίτου ατόμου. Για παράδειγμα, αν η αποκάλυψη αφορά μία εξωσυζυγική σχέση, αναλογιστείτε τα υπέρ και τα κατά του να βρίσκεται και κάποιος άλλος παρών (π.χ. σύμβουλος γάμου).

Μην αιφνιδιάζετε τους υπόλοιπους με την αποκάλυψη. Το να φανερώσετε πληροφορίες για ένα περιστατικό που έγινε όταν για παράδειγμα ο έφηβος γιος σας έλειψε ένα βράδυ στο σπίτι ενός φίλου του, δίνει το μήνυμα ότι δεν τον θεωρείτε αρκετά ώριμο ώστε να μπορέσει να το χειριστεί. Γενικά το να αποκαλύπτουμε πληροφορίες αφού έχουν ήδη συμβεί κάποια γεγονότα, υπονομεύει την αίσθηση εμπιστοσύνης ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας αφού ουσιαστικά βρίσκονται «προ τετελεσμένων».

Κλείνοντας, πρέπει να επισημανθεί το εξής. Παρόλο που φαίνεται αρκετά δύσκολο και απειλητικό να αποκαλύψουμε ένα μυστικό στην οικογένειά μας, όταν τελικά το κάνουμε, αισθανόμαστε ανακούφιση και αυτό έχει θετικές επιπτώσεις τόσο σε εμάς τους ίδιους όσο και στην οικογένειά μας, βοηθώντας στη σύσφιξη των μεταξύ μας σχέσεων. Επιπλέον, το να δίνουμε το παράδειγμα της «διαφάνειας» και της υποστήριξης μέσα στα πλαίσια της οικογένειας, είναι ένα πολύ καλό μάθημα που αξίζει να περάσει και στις επόμενες γενιές του σπιτιού σας.

Βέχτσαλη Ευαγγελία

Ψυχολόγος

Εθν. Αντίστασης 10, Σκύδρα

τηλ. 23810 82930