Η σιδηροδρομική σύνδεση των Γιαννιτσών είχε αποφασισθεί πριν από 95 χρόνια! | PellaNews

Η σιδηροδρομική σύνδεση των Γιαννιτσών είχε αποφασισθεί πριν από 95 χρόνια!

*του Ιωάννη Παπαλαζάρου

Τι ανακαλύπτει κανείς ξεφυλλίζοντας τις παλιές εφημερίδες, τα παλιά Φ.Ε.Κ., από τις αρχές του 20ου αιώνα έως σήμερα,  είναι απίστευτο!

1) Καταγραφές και αναφορές για πρόσωπα και γεγονότα πρωτοφανή, που άφησαν το δικό τους στίγμα στην ιστορία και στην πορεία του τόπου.

2) Για ονόματα οικισμών, τοποθεσιών και φυσικών χώρων, που το καθένα έχει τη δική του ιστορία, σημασία και ερμηνεία.

3) Για αποφάσεις και έργα της Διοίκησης που επηρέασαν την οικονομική, την κοινωνική και την πολιτιστική ζωή, τις σχέσεις και τους όρους διαβίωσης των ανθρώπων.

4) Για έργα που ενώ προγραμματίσθηκαν πριν από έναν αιώνα περίπου,φτάσανε ως τις μέρες μας και παραμένουν όνειρα απραγματοποίητα.

Θα κάνω αρχή από την τελευταία περίπτωση, ανακαλώντας στην επικαιρότητα, μέσω των παλαιών Φ.Ε.Κ., ένα έργο που αποφασίσθηκε και προγραμματίσθηκε με κάθε λεπτομέρεια στην εκτέλεσή του,τέτοιες μέρες του έτους 1925, στη συνέχεια όμως εγκαταλείφθηκε, χάθηκαν τα ίχνη του, το’φαγε η μαρμάγκα. Πρόκειται για τη σιδηροδρομική σύνδεση των Γιαννιτσών με διακλάδωση από το Άδενδρο. Ακούγεται απίστευτο κι όμως είναι αληθινό!

Αφορμή για τη σημερινή αναφορά υπήρξε το σχόλιο τοπικής εφημερίδας υπό τον τίτλο: «Ο Τσίπρας θυμήθηκε τον Προαστιακό μέσω Γιαννιτσών».Συνέβη κατά την πρόσφατη επίσκεψή του Πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, όταν αναφέρθηκε στην ολοκλήρωση της μελέτης της προαστιακής σιδηροδρομικής σύνδεσηςΘεσσαλονίκης-Έδεσσας μέσω Γιαννιτσών με σύνδεση και της Αριδαίας.

Τόσο αισιόδοξα και χαρμόσυνα ακούγονται όλα αυτά, ώστε τσιμπιόμαστε αν είμαστε ξυπνητοί ή μήπως βλέπουμε όνειρο κι όταν ξυπνήσουμε, θα διαπιστώσουμε ότι ήταν προϊόν θερινής νυκτός ή το έργο θα έχει αναπεμφθεί γι’ άλλη μια φορά στις ελληνικές καλένδες.

Ας γυρίσουμε όμως στα 1925. Στο Φ.Ε.Κ. υπ.αριθμ.12 της 16ης Ιανουαρίου 1925, τεύχος Α΄, δημοσιεύεται ο Νόμος 3274/15-1-1925, που έχει ως θέμα του:

«Περί κατασκευής σιδηροδρομικής διακλαδώσεως από του Σταθμού Φλωρίνης της γραμμής Θεσσαλονίκης-Μοναστηρίου, μέχρι της ομωνύμου πόλεως, της πόλεως των Γενιτσών μέχρι του Σταθμού Κιρτζαλάρ και του Σταθμού Νιαούσης μέχρι της ομωνύμου πόλεως». Τον Νόμο υπογράφουν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Παύλος Κουντουριώτης, ο Υπουργός Οικονομικών Κ. Γκότσης και ο Υπουργός Συγκοινωνιών Ι. Βαλαλάς.

Διευκρινιστικά, ο Σταθμός Κιρτζαλάρ (το ορθόν είναιΚιρτζιλάρ) είναι η παλιά ονομασία, μέχρι το 1927, του χωριού Άδενδρο. Από τον Σταθμό αυτό προέβλεπε ο Νόμος τη διακλάδωση προς τα Γιαννιτσά. Ήταν ο κοντινότερος σιδηροδρομικός σταθμός είτε σε ευθεία σύνδεση είτε μέσω Χαλκηδόνας και δεν είχε ανάγκη μεγάλων γεφυρών, γιατί ήταν μακράν και του Αξιού και του Λουδία.

Οι άλλες δύο προτάσεις του Νόμου αφορούσανστη σύνδεση των πόλεων Φλώρινας και Νάουσας με το σιδηροδρομικό δίκτυο. Η Φλώρινα, που είχε τον σταθμό της 3 χλμ. ανατολικά, στο χωριό Μεσονήσι, συνδέθηκε τα αμέσως επόμενα χρόνια και η Νάουσα, που δεν συνδέθηκε ποτέκι εξακολουθεί να έχει το σταθμό της 4 χιλιόμετρα νότια της πόλεως.

Με το άρθρο 12 του Ν. 3274/1925, αλλά και με νέο Νόμο που δημοσιεύθηκε τρία χρόνια αργότερα (Ν. 3465/21-3-1928), ως συμπληρωματικός του πρώτου, πέραν των τεχνικών, οικονομικών και χρονικών μεγεθών που παρατίθενται και αναλύονται, προτείνεται σαφώς και ο τρόπος εξασφάλισης των απαιτούμενων οικονομικών πόρων για την κάλυψητης δαπάνης ολοκλήρωσης του έργου (30.000.000 δραχμές για τα Γιαννιτσά και τη Νάουσα):

«Επιτρέπεται εις τον επί της Συγκοινωνίας Υπουργόν (το 1928 ήταν ο Ιωάννης Μεταξάς) μετά γνωμοδότησιν του παρά τω Υπουργείω ΣυγκοινωνιώνΣυμβουλίου των Σιδηροδρόμων Ελληνικού Κράτους (Σ.Ε.Κ.) να επιβάλη πρόσθετον αύξησιν επί των εκάστοτε τιμών των εισιτηρίων επιβατών και των κομίστρων αποσκευών, εμπορευμάτων και ζώων από των Σταθμών του Κιρτζαλάρ και Νιαούσης εις οιοδήποτε άλλον σταθμόν του δικτύου των Σ.Ε.Κ., ή και τα’νάπαλιν, επί τω σκοπώ εξυπηρέτησης του συναφθησομένου δανείου μέχρι του ολικού ποσού των 30.000.000 δραχμών δια την κατασκευήν σιδηροδρομικών διακλαδώσεων κανονικού πλάτους από του νυν Σιδηροδρομικού Σταθμού Κιρτζαλάρ μέχρι της πόλεως των Γενιτσών και από του Σταθμού της Νιαούσης μέχρι της ομωνύμου πόλεως».

Στα επόμενα άρθρα του Νόμου ορίζονται καταλεπτώς η τακτική και ο τρόπος για την είσπραξη των προσθέτων αυξήσεων και για την κατάθεση τους στην Εθνική Τράπεζα εις «ίδιον λογαριασμόν», για την αποπληρωμή του δανείου, ξεχωριστά για το κάθε έργο.

Απλοϊκή και σατανική θα μπορούσε να προσθέσει κανείς στη σύλληψη και στην εκτέλεσή της ως ιδέας και ως εντολής προς τον Υπουργό Συγκοινωνιών ηαντιμετώπιση της δαπάνης του έργου. Θέλετε σιδηροδρομική σύνδεση των Γενιτσών και της Νιάουσας; Τότε – αξιότιμοι επιβάτες – όσοι προτίθεστε να ταξιδέψετε από τους Σταθμούς του Κιρτζαλάρ ή της Νιάουσας προς οποιοδήποτε σταθμό των ΣΕΚ, πληρώστε το επιπλέον κατιτίς σας για το εισιτήριο, τις αποσκευές ή τα ζωντανά σας, για όσα χρόνια χρειαστούν για την αποπεράτωση των έργων.

Κοντεύει να συμπληρωθεί αιώνας απότην ψήφιση και τη δημοσίευση των αποφάσεων και των Νόμων αυτών και κανείς δεν ξέρει ούτε πρόκειται να μάθει φυσικά, ποια ήταν, στη συνέχεια, η τύχη τους, η εκτέλεσή τους. Αν επιβλήθηκαν οι αυξήσεις στα εισιτήρια και τι απέδωσαν, αν συγκεντρώθηκαν κάποια ποσά και πού και πώς διατέθηκαν αυτά. Στα χρόνια που ακολούθησαν, με τις συχνές πολιτικές εναλλαγές, με δημοκρατίες, βασιλείες και δικτατορίες, με πολέμους παγκόσμιους και εμφύλιους, οποιαδήποτε προσπάθεια έρευνας του θέματος θα απέβαινε μάταια.

Δεδομένου ότι η Έδεσσα ήταν ήδη συνδεδεμένη σιδηροδρομικά από το 1892, η περιοχή της Αλμωπίας από το 1916 με την στενού πλάτους γραμμή Ντεκοβίλ, που εγκατέστησαν τα Συμμαχικά Στρατεύματα από τη Σκύδρα έως Αριδαία και Όρμα και διατηρήθηκε έως το 1936, μόνο τα Γιαννιτσά έμειναν και εξακολουθούν να παραμένουν εκτός σιδηροδρομικού δικτύου, η πολυπληθέστερη περιοχή, με τη σημαντικότερη εμπορική κίνηση, με τον μεγαλύτερο όγκο και ανάγκες διακίνησης προϊόντων παραγωγής και μεταποίησης όλου του Νομού.

Έχει απαυδήσει ο τόπος αυτός να ακούει να διατυμπανίζονται εξαγγελίες έργων και αναπτυξιακών προγραμμάτων που ύστερα καταλήγουν σε κάποιο αραχνιασμένο χρονοντούλαπο ή τα επωφελούνται άλλοι πιο επιτήδειοι. Η τραγική κατάσταση του οδικού και σιδηροδρομικού μας δικτύου, η ανυπαρξία μιας Σχολής ή Τμήματος Α.Ε.Ι. ή Τ.Ε.Ι. ο πλήρης αποκλεισμός του Νομού από τα Βαλκάνια… Βάλτε στο ζύγι την Πέλλα με οποιονδήποτε από τους γειτονικούς Νομούς για καθένα από τα θέματα αυτά και να δείτε πού και πώς θα τιναχτεί η παλάντζα.

Σιδηρόδρομος, λοιπόν, στα Γιαννιτσά τώρα κι όχι μετά από άλλα εκατό χρόνια!

**Ο  Ιωάννης Παπαλαζάρουείναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας