Τι είδους γονιός είμαι τελικά;

γράφει η Βέχτσαλη Ευαγγελία*

Πολλές φορές οι γονείς προσπαθώντας να προσδιορίσουν τον ρόλο τους, συχνά αναρωτιούνται μήπως είναι πολύ αυστηροί ή πολύ επιεικείς. Άλλες φορές νιώθουν ολότελα ανίκανοι να ανταποκριθούν στις ιδιαίτερες απαιτήσεις του παιδιού τους. Ίσως ακόμη να σκέφτονται αν θα έπρεπε να εργαστούν ακόμα πιο σκληρά προκειμένου να εξασφαλίσουν ένα επιτυχημένο ακαδημαϊκό μέλλον στα παιδιά τους αφήνοντας στην άκρη την δική τους προσωπική ζωή. Σε κάθε περίπτωση, είναι ορατή η αβεβαιότητα που συχνά αισθάνονται οι γονείς ως προς τον ρόλο που πρέπει να έχουν στη σχέση τους με τα παιδιά τους.  Έτσι,  οι «γονικοί τύποι» , όπως προκύπτουν από τη σύγχρονη ψυχολογική έρευνα έχουν κατατάξει τους γονείς στις εξής κατηγορίες:

Ελεγκτικοί γονείς: οι γονείς αυτής της κατηγορίας πιστεύουν ότι τα παιδιά οφείλουν να πειθαρχούν στους κανόνες χωρίς να τους δίνουν εξηγήσεις. Αν ανήκετε σε αυτή την κατηγορία τότε συνήθως βάζετε τις φωνές, αποδοκιμάζετε έντονα τη συμπεριφορά του παιδιού και συχνά το τιμωρείτε όταν δεν σας ακούει. Πιστεύετε  ότι ο μοναδικός σωστός δρόμος είναι αυτός που δείχνετε εσείς στο παιδί και οποιαδήποτε παρέκκλιση από αυτόν δεν γίνεται αποδεκτή. Όσοι ανήκετε σε αυτή την κατηγορία γονέα, θεωρείτε ότι ο ρόλος σας ως γονιού είναι να διδάξετε στο παιδί σας πώς να διαχωρίζει το σωστό από το λάθος ώστε να το προετοιμάσετε για τη ζωή. Συνήθως όμως τα παιδιά που μεγαλώνουν με αυτό το γονεϊκό στυλ, είναι δυστυχισμένα, έχουν χαμηλή αυτοπεποίθηση και είναι μη φιλικά.

Συνήθεις φράσεις: «θα γίνει έτσι επειδή το λέω εγώ!», «οι βαθμοί σου είναι απαράδεκτοι! Πρέπει να προσπαθήσεις περισσότερο, δεν υπάρχουν δικαιολογίες!»

Επιτρεπτικοί γονείς:  οι γονείς που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία πιστεύουν ότι θα πρέπει να είναι μονίμως εκεί για τα παιδιά τους εις βάρος της δικής τους ελευθερίας. Συνήθως οι κανόνες δεν ακολουθούνται και δεν υπάρχουν συνέπειες όταν το παιδί παραφέρεται. Η βασική πεποίθηση των επιτρεπτικών γονέων είναι ότι το παιδί θα μάθει από μόνο του καθώς μεγαλώνει. Για τον λόγο αυτό είναι πολύ δοτικοί απέναντι στα παιδιά τους και γίνονται κυριολεκτικά «χαλί» να τους πατήσουν. Τα παιδιά που έχουν αυτού του τύπου τους γονείς στερούνται αυτοελέγχου, έχουν χαμηλή επίδοση στο σχολείο ενώ είναι πιο επιρρεπείς σε ουσίες όπως το αλκοόλ, το κάπνισμα κλπ.

Συνήθεις φράσεις: «θα σου δώσω ότι θέλεις, μην στεναχωριέσαι!», «πήγε έντεκα, δεν θέλεις να πάς για ύπνο;»

Δημοκρατικοί γονείς: η ιδανική ισορροπία επιτυγχάνεται στον τύπο αυτής της κατηγορίας. Πρόκειται για γονείς που συνδυάζουν την ζεστασιά και την ανταποδοτικότητα με την εφαρμογή και τήρηση των κανόνων. Πάντα εξηγείται για ποιο λόγο ζητάνε από τα παιδιά να ακολουθήσουν συγκεκριμένες συμπεριφορές, δίνεται έμφαση τόσο στη διασκέδαση και το παιχνίδι όσο και στις υποχρεώσεις και τα όρια. Τα συναισθήματα του παιδιού λαμβάνονται υπόψη ακόμα και στην περίπτωση που είναι έντονα. Τα παιδιά αυτής της κατηγορίας εκφράζουν ανοιχτά την άποψή τους, είναι υπεύθυνα και συμπονετικά απέναντι στους άλλους.

Συνήθεις φράσεις: «καταλαβαίνω για ποιο λόγο θύμωσες, κι εγώ θα θύμωνα στη θέση σου, αλλά δεν επιτρέπεται να χτυπάς για κανέναν λόγο. Αντ’ αυτού θα μπορούσες να…..», «είναι ώρα για ύπνο!», «αυτό που έφτιαξες είναι πολύ όμορφο, θα το κρεμάσω στο ψυγείο»

Αδιάφοροι γονείς: στη συγκεκριμένοι κατηγορία ανήκουν οι γονείς που είτε λόγω ψυχικής πάθησης (π.χ. κατάθλιψη) είτε λόγω φορτωμένου προγράμματος, δεν αφιερώνουν χρόνο και ενέργεια στην ανατροφή των παιδιών τους.  Δεν ενδιαφέρονται να ρωτήσουν για το πώς τα πηγαίνει το παιδί τους στο σχολείο ενώ τις περισσότερες φορές δεν ξέρουν καν που βρίσκεται το παιδί τους.  Γενικά πιστεύουν ότι τα παιδιά θα μάθουν με τον τρόπο αυτό πώς να είναι ανεξάρτητα. Τα παιδιά όμως που μεγαλώνουν με τέτοιου τύπου γονική συμπεριφορά συχνά νιώθουν μη αγαπητά, έχουν φτωχές κοινωνικές δεξιότητες και δεν τα πηγαίνουν καλά στο σχολείο.

Συνήθεις φράσεις: «δεν βλέπεις ότι μιλάω στο τηλέφωνο! Μην με ενοχλείς», «έχω ένα σωρό προβλήματα στο κεφάλι μου, δεν θα ασχοληθώ με τα παιχνίδια σου, βγες έξω και παίξε»

Φυσικά  δεν υπάρχουν «τέλειοι γονείς»! Στην πορεία της ανατροφής των παιδιών τα λάθη είναι αναπόφευκτα. Το σημαντικό είναι να αποδεχτούμε αυτό που έχει συμβεί μέχρι τώρα χωρίς να αυτομαστιγωνόμαστε ή να προσπαθούμε να «εξαγοράσουμε» την αγάπη των παιδιών. Προσπαθήστε για το καλύτερο, συγχωρήστε τον εαυτό σας για τα λάθη που πρόκειται να κάνετε από εδώ και στο εξής και εξασκηθείτε στις καλές γονικές πρακτικές!

*Ψυχολόγος

Εθν. Αντίστασης 10, Σκύδρα

23810 82930, litveh@yahoo.gr